بزرگی شاخک بینی و راه های درمان آن

گرفتگی و انسداد مزمن بینی یکی از مشکلات رایج در افرادی است که از اختلالات عملکردی و برخی بیماری ها مانند پولیپ بینی یا انحراف تیغه بینی رنج می برند. اما بهتر است بدانید که بزرگ شدن و تورم شاخک های بینی نیز می تواند سبب احتقان بینی شده و مشکلات تنفسی ایجاد کند. شاخک های بینی که با نام توربین بینی نیز شناخته می شوند، برجستگی های استخوانی دیواره بینی هستند و با لایه ای از مخاط پوشیده شده اند. حال سوال اینجاست که وظیفه شاخک بینی چیست؟ علل و علائم بزرگی شاخک های بینی چیست؟ آیا عمل جراحی به درمان بزرگی شاخک بینی کمک می کند؟ به منظور آشنایی بیشتر با علل، علائم و درمان بزرگی شاخک بینی تا انتهای این مقاله همراه ما باشید.

شاخک بینی چیست و چه وظیفه ای دارد؟

شاخک ها یا توربین های بینی (Nasal turbinates) ساختارهای کوچکی در بینی هستند که از استخوان و بافت نرم تشکیل شده اند. به طورکلی، بینی هر انسان توسط تیغه استخوانی (سپتوم) به دو بخش تقسیم شده است که هر سوراخ متشکل از سه برجستگی استخوانی با پوشش مخاطی یا همان شاخک بینی است. این شاخک ها بر اساس قرارگیری به سه نوع شاخک بالایی (فوقانی)، شاخک وسطی (میانی) و شاخک پایینی (تحتانی) تقسیم بندی می شوند.

این شاخک ها برای کمک به گرم کردن و مرطوب کردن هوای استنشاق شده در حین فیلتر کردن هرگونه آلودگی یا گرده قبل از برخورد هوا به ریه ها هستند. هر شاخک در حفره بینی متشکل از میلیون ها مژک است که مانع از وارد شدن آلودگی، عفونت ها و مواد حساسیت زا به بینی و شش ها می شوند. در حقیقت، هوای وارد شده توسط شاخک های هر حفره بینی گرم، تمیز و تصفیه شده در نهایت به شش ها و ریه ها می روند. هنگامی که این شاخک ها به دلایل مختلف ملتهب و بزرگ می شوند، علائمی مانند احتقان مزمن بینی، گرفتگی بینی یا انسداد به وجود می آید.

نشانه های شاخک بینی

علت بزرگی شاخک بینی

بزرگ شدن شاخک ها معمولاً در اثر هر شرایطی ایجاد می شود که منجر به التهاب مزمن شاخک ها و مجاری بینی شود. این شرایط می تواند هر چیزی از تغییرات هورمونی و آلرژی گرفته تا سرماخوردگی یا عفونت سینوسی باشد. بزرگ شدن شاخک ها حتی می تواند در نتیجه استفاده بیش از حد از داروهای ضد احتقان بینی باشد. این التهاب مزمن باعث تورم شاخک‌های شده و جریان طبیعی هوا را هنگام دم مسدود می‌کند و باعث می‌شود احساس کنید نمی‌توانید از طریق بینی نفس بکشید.

اگرچه بزرگی و التهاب شاخک بینی ممکن است به هر دلیلی ایجاد شود، اما برخی از عوامل احتمال بروز آن را افزایش می دهد که مهمترین آن ها عبارتند از:

  • حساسیت (رینیت آلرژیک) فصلی یا چند ساله
  • حساسیت های غیر آلرژیک
  • ابتلا به سرماخوردگی مکرر
  • عفونت های سینوسی
  • تغییر در دما یا رطوبت
  • مصرف برخی داروها یا هورمون درمانی
  • قرار گرفتن در معرض مواد شیمیایی خاص
  • سیگار کشیدن

اگر چه اغلب التهاب های شاخک بینی به دلیل آلرژی و حساسیت در افراد ایجاد می شود، اما بیماری های دیگری مانند سرماخوردگی مکرر، پولیپ بینی و انحراف تیغه بینی خطر بزرگ شدن شاخک و انسداد بینی را افزایش می دهد.

علائم بزرگی شاخک بینی

التهاب و بزرگی برجستگی های دیواره بینی یا شاخک اغلب با گرفتگی بینی و مشکلات تنفسی همراه است. مهمترین علائم این عارضه عبارتند از:

  • گرفتگی و انسداد بینی متناوب در طرفین بینی
  • احتقان بینی هنگام دراز کشیدن
  • خونریزی در بینی (خون دماغ)
  • سردرد
  • عفونت های مکرر سینوسی (سینوزیت مزمن)
  • تشرح مخاط از بینی به گلو
  • اختلال خواب مانند خروپف
  • آپنه انسدادی خواب
  • خشکی دهان
  • اختلال در حس بویایی
  • بوی بد دهان
  • خارش بینی
  • درد در قاعده بینی
  • عطسه و سرفه
  • صدای بینی

توجه داشته باشید که اکثر افراد تمام علائم فوق را نداشته، اما اغلب از گرفتگی بینی و مشکلاتی در خواب مانند خروپف رنج می برند. از آنجایی که علائم این عارضه مشابه برخی از بیماری ها مانند پولیپ بینی، انحراف بینی و آلرژی است، لذا برای تشخیص صحیح باید به متخصص گوش، حلق و بینی مراجعه نمایید.

تفاوت پولیپ و شاخک بینی

اگرچه پولیپ بینی و شاخک های بینی سبب گرفتگی و انسداد مجرای تنفسی می شوند، اما دارای تفاوت هایی نیز هستند. پولیپ های بینی توده های خوش خیم خاکستری یا بی‌ رنگ هستند که قابلیت تحرک و حرکت کردن دارند. اما شاخک های بینی، برجستگی های دیواره بینی با لایه پوشیده شده از مخاط هستند که در صورت التهاب قرمز رنگ شده و در بینی ثابت و بدون حرکت است. از طرفی شاخک های بینی نسبت به لمس حساس بوده و در صورت دست زدن به آن، بیمار احساس درد می کند. این درحالی است که لمس پولیپ بینی هیچ دردی نداشته با لمس آن بیمار علائمی را تجربه نمی کند.

بیشتر بخوانید: آپنه خواب چیست؟

درمان بزرگی شاخک های بینی

در اغلب موارد پس از معاینات پزشک التهاب شاخک ها تشخیص داده شده ودارو درمانی یا عمل جراحی شاخک بینی توصیه می شود. به طور کلی روش درمان در افراد مختلف باتوجه به گستردگی و شدت بیماری متفاوت است.

درمان دارویی بزرگی شاخک بینی

مصرف دارو معمولا برای افرادی که از بزرگی شاخک بینی و انسداد خفیف تا متوسط رنج می برند، موثر است.مصرف داروهای ضد احتقان بینی (ضد گرفتگی بینی) مانند آنتی هیستامین ها و داروهای استروئیدی می تواند به کاهش تورم شاخک ها و رفع انسداد در بینی کمک کند. این داروها به صورت خوراکی یا اسپری تجوی شده و می تواند به طور همزمان در افراد کاندید عمل شاخک بینی نیز تجویز شود.

جراحی شاخک بینی

عمل شاخک بینی چگونه است؟

عمل جراحی شاخک بینی برای افرادی که به درمان هی دارویی پاسخ مثبت نداده و یا بزرگی شاخک بیش از حد است، توصیه می شود. عمل بزرگی شاخک توسط متخصص گوش، حلق و بینی با هدف کوچک کردن شاخک های بینی و باز شدن مجاری تنفسی بینی انجام می شود. از آنجایی که موقعیت قرارگیری شاخک ها متفاوت است، روش های مختلفی برای کوچک کردن شاخک بینی انجام می شود. سه روش جراحی برای کاهش التنهاب و بزرگی شاخک بینی وجود دارد که عبارتند از:

  • برداشتن استخوان شاخک تحتانی(ITBR): این جراحی شامل برداشتن بخشی از استخوان شاخک های تحتانی برای افزایش جریان هوا در بینی است.
  • توربینکتومی تحتانی جزئی (PIT): این جراحی شامل برداشتن بافت نرم شاخک تحتانی است
  • دیاترمی زیر مخاطی (SMD): این عمل شامل استفاده از یک سوزن مخصوص به نام سوزن دیاترمی برای استفاده از انرژی گرمایی برای کوچک کردن بافت نرم داخل شاخک ها است.

علاوه بر عمل های ذکر شده، می‌توانید از تکنیک های غیر تهاجمی مبتنی بر لیزر یا فرکانس رادیویی برای درمان و کوچک کردن شاخک بینی استفاده کنید. شایان ذکر است که گاهی بزرگی شاخک ها به دلیل انحراف تیغه بینی ایجاد می شوند. لذا در چنین شرایطی، عمل کوچک کردن شاخک بینی با عمل انحراف بینی (سپتوپلاستی) انجام می شود. همچنین، در برخی موارد امکان همزمان این عمل با عمل زیبایی بینی (رینوپلاستی) نیز وجود دارد.

آیا شاخک های بینی باید برداشته شوند؟

در مورد اینکه آیا شاخک ها باید برداشته شوند یا خیر، یک پاسخ یکسان برای همه وجود ندارد. بهترین و مناسب ترین درمان به این بستگی دارد که چه چیزی باعث تورم شاخک های بینی شده است. به عنوان مثال، اگر شاخک های شما به دلیل سینوزیت مزمن یا سرماخوردگی متورم شده اند، بهترین اقدام ممکن است درمان عفونت باشد.

از سوی دیگر، اگر انسداد بینی باعث اختلالات دیگری مانند آپنه خواب، آبریزش بینی یا مشکل در تنفس شود، ممکن است پزشک جراحی شاخک بینی را برای برداشتن یا کوچک کردن شاخک های بینی در نظر بگیرید. در نتیجه عمل کوچک کردن یا برداشتن شاخک ها به شدت بیماری، علائم و تشخیص پزشک بستگی دارد.

عوارض عمل شاخک بینی

این جراحی با هدف اصلاح و کوچک کردن شاخک بینی برای رفع مشکلات تنفسی و گرفتگی بینی انجام می شود. به طور کلی عمل شاخک بینی بی خطر است و اگر زیر نظر جراح باتجربه انجام شود، هیچ مشکلی رخ نخواهد داد. با این حال، عدم مهارت جراح ممکن است سبب بروز عووارض جانبی شوند. خشکی بینی شایع ترین عارضه این عمل جراحی است که به دلیل برداشتن بیش از حد مژک از روی شاخک ها ایجاد می شود. همچنین در موارد نادر عوارضی مانند خونریزی بینی، عفونت و سندرم بینی خالی به واسطه این جراحی ایجاد می شود.

هزینه عمل شاخک بینی

هزینه عمل شاخک بینی همانند سایر جراحی های بینی به عوامل بسیاری مانند علائم بیمار، شدت بیماری و علت بروز آن بستگی دارد. به عنوان مثال اگر بزرگی شاخک به دلیل پولیپ بینی، سینوس یا انحراف بینی باشد، هزینه کاهش و اصلاح شاخک بینی به همراه رفع این بیماری ها بیشتر خواهد بود. علاوه بر این، دستمزد پزشک، نوع بیمارستان و آزمایشات قبل از عمل در تعیین هزینه های این جراحی موثر است. از آنجای که این عمل با هدف درمانی انجام می شود، لذا بخشی از هزینه ها تحت پوشش بیمه قرار می گیرند.

کلام آخر

به طورکلی، بینی دارای شش شاخک (در هر حفره 3 شاخک) است که وظیفه گرم کردن و تصفیه هوای ورودی به شش ها را دارند. گاهی اوقات ممکن است این شاخک ها به دلایل مختلف مانند سرماخوردگی، آلرژی، پولیپ یا انحراف تیغه بینی ملتهب شده و سبب گرفتگی بینی می شوند. در صورت تشخیص بزرگی شاخک بینی درمان های دارویی و عمل جراحی برای اصلاح و کوچک کردن آن انجام می شود.

در پایان توصیه می شود در صورت مشاهده علائم این عارضه به بهترین متخصص گوش، حلق و بینی مراجعه کرده و درمان مناسب را انجام دهید. توجه داشته باشید که کوچک کردن بیش از حد شاخک ها باعث خشکی بینی می شود، لذا در انتخاب جراح دقت لازم را داشته باشید.

دکتر کیان احمدی

دکتر کیان احمدی

دکتر کیان احمدی جراح گوش و حلق وبینی به عنوان جراح پلاستیک و صورت در بروجرد فعالیت دارند. ایشان فارغ التحصیل و دارای بورد تخصص از دانشگاه تهران هستند.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *